Voor het zien van wilde dieren heb je natuurlijk altijd een beetje geluk en geduld nodig. Maar tijdens een rondreis door Costa Rica is het bijna zeker dat je een neusbeer tegen gaat komen. Wat valt er te leren over deze grappige dieren?
In het kort over de neusbeer in Costa Rica
- Een neusbeer (coati) is familie van de wasbeer; in Costa Rica kom je de witneusbeer tegen
- De beste plekken om ze te zien zijn Manuel Antonio, Monteverde en de Osa Peninsula
- In tegenstelling tot veel andere zoogdieren in Costa Rica zijn neusberen overdag actief
- Ze leven vooral in het laagland en regenwoud, maar ook rond accommodaties en parkeerplaatsen
- Voer ze nooit: neusberen kunnen behoorlijk brutaal worden als ze eenmaal weten dat er eten te halen is
Wat is een neusbeer?
De neusbeer, ook wel coati genoemd, is een familielid van de wasbeer en valt direct op door zijn lange, beweeglijke snuit en de karakteristieke geringde staart die hij gebruikt om zijn balans te bewaren. Een volwassen dier wordt, inclusief staart, tussen de 80 en 130 centimeter lang en weegt gemiddeld 3 tot 6 kilo. Het lijf is roodbruin tot donkerbruin van kleur, met een lichtere, crèmekleurige onderbuik en een zwart gemaskerd gezicht met witte aftekeningen, waaronder de witte snuit waar het dier zijn naam aan dankt.
Neusberen voelen zich thuis in tropische en subtropische bossen, drogere struikgebieden in het noorden van hun verspreidingsgebied en zelfs in hooggelegen nevelwouden. Het is een aanpasbaar dier dat zich uitstekend redt in uiteenlopende leefgebieden, van laaglandregenwoud tot de bosranden rond menselijke bewoning. Costa Ricanen noemen de neusbeer ‘pizote’.
Waar in Costa Rica leeft de neusbeer?
De beste plekken om coati’s te spotten in Costa Rica zijn de, soms druk bezochte, gebieden zoals Manuel Antonio, Monteverde en Osa Peninsula. Juist op deze plekken gedijen ze goed dankzij de nabijheid van mensen en de vele bosranden. Overdag zijn het energieke dieren die vaak in grote, luidruchtige groepen, ook wel ‘bands‘ genoemd, over de bosbodem foerageren. En onderschat deze groepen niet, zo is vastgelegd op video dat zo’n groep een boa constrictor aanvalt!
Wat coati’s zo makkelijk te spotten maakt, is hun aanpassingsvermogen: ze komen voor op zeer uiteenlopende hoogtes en in verschillende soorten leefgebied door heel Costa Rica heen. Ze houden van zowel vochtige als drogere bossen, en doordat de populatie stevig is, zie je ze het makkelijkst langs de randen van nationale parken of op drukbezochte toeristische plekken. Diezelfde nabijheid tot mensen zorgt er ook voor dat coati’s zowel geliefde fotomodellen als opportunistische bedelaars kunnen zijn.
Ben je van plan om zelf op zoek te gaan? Combineer je speurtocht naar de neusbeer ook gerust met een bezoek aan het Curú Wildlife Refuge en Manuel Antonio waar we de dieren in het park troffen, of bij Rio Celeste en Nationaal Park Volcán Tenorio waar we de neusbeer bij de parkeerplaats zagen. Ook onderweg tussen La Fortuna en Monteverde is de kans groot dat er net buiten La Fortuna ineens een ‘bandje’ neusberen de weg oversteekt. Meer weten over de andere zoogdieren die je tijdens je rondreis kunt tegenkomen? Kijk dan ook eens op de pagina over zoogdieren in Costa Rica.
Beste tijd om een neusbeer te spotten
Een groot voordeel voor wie op zoek is naar een neusbeer: in tegenstelling tot veel andere zoogdieren in Costa Rica is de coati overdag actief. Waar je voor sommige dieren in de vroege ochtend of avondschemer moet zijn, kun je een neusbeer gewoon midden op de dag tegenkomen. Ze zoeken dan zowel op de grond als hoger in het bladerdak naar fruit en insecten.
Neusberen zijn niet gebonden aan een bepaald seizoen. In zowel de droge tijd als de regentijd kun je ze tegenkomen, dus de maand van je reis maakt weinig uit. Waar je zoekt is belangrijker dan wanneer: bosranden, parkeerplaatsen en wegen langs bos geven de meeste kans. Wij hebben neusberen zowel alleen als in groepen gezien.
Tip: hoor je geritsel in het bladafval of een kakofonie van schrille geluidjes, blijf dan even staan. Een band neusberen is vaak al van verre te horen en meestal volgt de rest van de groep snel.
Gedrag en weetjes
Neusberen zijn omnivoren en eten voornamelijk fruit, insecten, kleine gewervelde dieren, eieren en soms aas. Met hun lange snuit graven ze actief in de grond en tussen bladafval op zoek naar insecten.
Sociaal gezien zijn het bijzondere dieren: vrouwtjes en jongen leven samen in groepen van 4 tot wel 30 dieren, de eerdergenoemde bands, terwijl volwassen mannetjes vrijwel altijd solitair leven, behalve tijdens het paarseizoen. Ze zijn uitstekende klimmers en overnachten meestal in bomen, wat hen beschermt tegen grondroofdieren. Of tegen honden, zoals onze hond deze neusbeer de boom in joeg omdat het dier te dicht bij ons huis kwam…
Tips om een neusbeer te spotten
- Kijk overdag, vooral rond bosranden, parkeerplaatsen en accommodaties in de buurt van nationale parken
- Let op geluid: een band neusberen is vaak al van verre te horen
- Berg je eten en snacks goed op wanneer je in de buurt van coati’s bent, zeker bij picknickplekken
Bedreigingen
Ondanks dat de witneusbeer als “least concern” geldt en dus niet direct met uitsterven wordt bedreigd, ondervindt de soort wel degelijk druk. Grootschalig habitatverlies is de belangrijkste bedreiging, en in sommige delen van het verspreidingsgebied wordt er nog altijd op coati’s gejaagd, zowel voor de huid als voor consumptie.
Verschil met een wasbeer
De coati en de wasbeer worden vaak met elkaar verward, en dat is niet zo gek. Beide komen voor in Costa Rica en het zijn naaste verwanten binnen dezelfde diergroep. Toch is er een duidelijk verschil in levensstijl. Waar de wasbeer een echt nachtdier is, heeft de neusbeer zich in de loop van de evolutie juist aangepast aan een leven overdag. Daarnaast heeft de wasbeer een kortere, meer vlakke snuit en leeft vooral solitair waar de neusbeer een lange snuit heeft en in groepen leeft.
Tot slot
Een neusbeer spotten tijdens je rondreis door Costa Rica hoeft geen toeval te zijn. Omdat de dieren overdag actief zijn en zich goed thuis voelen rond bosranden en toeristische gebieden, is de kans groot dat je ze vanzelf tegenkomt, of je nu in Manuel Antonio wandelt, bij Rio Celeste bent of onderweg bent naar Monteverde.
Meer over wilde dieren in Costa Rica:
- Wilde dieren in Costa Rica: hoe, wat en waar?
- 6x Bestemmingen voor dieren in Costa Rica
- Diersoorten in Costa Rica: overzicht per diersoort
Veelgestelde vragen over de neusbeer in Costa Rica
Neusberen zijn van nature niet agressief naar mensen, maar kunnen brutaal worden als ze gewend zijn geraakt aan voedsel van toeristen. Voer ze daarom nooit en houd je eten goed opgeborgen.
De grootste kans om een neusbeer te zien heb je in Manuel Antonio, Monteverde en op de Osa Peninsula, met name overdag rond bosranden en toeristische gebieden.
Neusberen en wasberen zijn nauw verwant, maar een neusbeer is overdag actief terwijl een wasbeer juist een nachtdier is. Ook heeft de neusbeer een langere, spitsere snuit.
De witneusbeer staat te boek als “least concern”, maar habitatverlies en jacht vormen op sommige plekken nog steeds een bedreiging voor de soort
